Igor Etxabe Saenz De Zaitegi. ALOKABIDEko Arreta eta Kanpo Komunikazioko zuzendaria

igorALOKAIRUA GEHIAGO SUSTATZEKO FAKTORE ERABAKIGARRIEN DIAGNOSTIKOA ETA BALORAZIOA

Etxebizitzako Behatokia: Zein dira, zure ustez, alokairuaren aldeko apustu politikoa  indar handiagoz gauzatzea oztopatu duten faktore nagusiak?

Igor Etxabe Saenz De Zaitegi: Alokabide erremintaren bitartez kudeatu beharreko alokatzeko etxebizitzen bolumenari dagokionez, alokairuaren aldeko apustu handiagoa egiteko zailtasunaren arrazoiak ekonomikoak dira funtsean. Eskaerak eta Etxebizitzari buruzko Lege berriak premia oso handia dela erakusten dute, baina  gaur egun  ditugun bitartekoekin eta horretara bideratzea aurreikusten direnekin oso zaila da premia horri guztiari erantzutea. Hauxe da egoera:

  • Alokatzeko babes publikoko etxebizitzen (BPE) sustapena murriztua da eskaerarekin eta salmentarako BPEkin alderatuta, azken horrek pisu handia baitu Eusko Jaurlaritzaren administrazioan.
  • Bizigune Programako etxebizitzen jabeei (partikularrei eta erakundeei) ematen zaien ekarpen ekonomikoa murriztu egin da, eta horren eraginez, beste eskakizun batzuekin batera, ezin izan da aurretiaz zehaztutako helburua bete.
  • Bizigune Programa eten egin da Gasteizen, bitxia badirudi ere, programa horretara bideratutako etxebizitza-eskaintza oso garrantzitsua izan arren, alokairu pribatuaren prezioak jaitsi egin baitira, gaur egun dauden alokatzeko BPEn kopuru altua dela eta.
  • ASAP programak ez ditu aurreikuspenak bete, agente kolaboratzaileek, jabeek eta etxebizitza-eskatzaileek dituzten premien eta interesen bateratze konplexua dela eta.
  • Erakunde pribatuen aldetik (finantza-erakundeen aldetik, batez ere) oso etxebizitza gutxi eskuratu dira horiek alokatu ahal izateko, erakunde bakoitzak dituen ezaugarrien eta premia zehatzen eraginez, eta EAEn Estatuko gainerako lekuetan bezainbeste higiezinen stocka ez dagoelako, hain zuzen ere.

Alokairuaren kulturak sendoa izaten jarraitzen badu ere, nire ustez hori ez da zailtasun bat, egoera sozioekonomikoa dela-eta, herritarren estratu jakin batek (baliabide ekonomiko gutxien dituzten edo familiaren laguntza-sare txikiagoa duten herritarrek) alokairuaren alde egiten baitu eta hala egiten jarraituko baitu, alokairu sozialaren alde batez ere. Horregatik, azken kasu horretan, eskaera eskaintzaren gainetik mantenduko da, alokairuaren barneko errotazioa baxua izango da, eta alokairu sozialaren erabiltzaileek oso zerbitzu eta eskaintza garrantzitsuak beharko dituzte; gainera, ezinbestekoa izango da erakundeen eta erakunde elkartuen artean hura behar bezala koordinatzea.

Bestalde, ordaindu beharreko errenten eta diru-sarreren arteko aldea alokairu pribatuaren kasuan gertatzen da batez ere. BPEn kasuan, ordea, errentaren kalkulurako diru-sarreren % 30eko muga finkatzen da, eta horrek etxebizitza bat eskuratzea ahalbidetzen du, horretarako etxebizitza baten aldez aurretiko esleipenaren/erabilgarritasunaren iragazkia igarotzen bada.

EB: Zure ustez, nola gauzatu beharko litzateke alokatzeko etxebizitzen eskaeraren (kolektibo eskatzaileen profilaren) eta eskaintzaren (errenta-maila, etxebizitzen ezaugarriak eta bizigarritasun-baldintzak) arteko bitartekotza eta hurbilketa, modu eraginkorragoan?

IES: Oraintxe bertan, eskaeraren eta eskaintzaren arteko hurbilketa nahiko eraginkorra dela uste dut, batez ere gaur egun dauden alokatzeko BPEn erabilgarritasun txikia kontuan hartuta. Esleipenerako baremazio-irizpideek, esleipen zuzenek, birkokapenek, berriz ostatu emateek eta abarrek alde hori ahalik eta gehien egokitzea ahalbidetzen dute.

Nire ustez, baremazio-irizpideen eta Etxebizitzari buruzko Legearen eraginez, alokatzeko BPE bat eskuratzeko aukera alderdi ekonomikoetan oinarritzen da batez ere; horrela, alde batera uzten dira etxebizitza bat behar duten herritar-geruza ugari (gazteak, pertsona zaharrak, kide gutxiko familia gurasobakarrak, ikertzaile aberriratuak, unean uneko langabeak eta abar).

Horregatik, oso onuragarria izango litzateke premia horiek estali ahal izateko etxebizitzen programa/kupo/tipologia gehiago izatea, eta hor bai, hor behar-beharrezkoa izango litzateke hezkuntzako, udalerrietako, hirugarren sektoreko eta abarretako beste erakunde batzuekin lankidetzan jardutea. Era berean, eta malgutasuna lortu nahi badugu, esleipen/ebazpen zuzenak gora egin beharko du aurrera begira, eta emaitza onak eskainiko dizkigu seguruenik.

Zentzu horretan, Bizigune Programak etxebizitzen erabilgarritasun eta malgutasun egokiak eskaintzen ditu gaur egungo eskaera konplexuari eta banatuari erantzuteko; izan ere, denbora-tarte txikian etxebizitzak eskura daitezke premia duten udalerrietan; gainera, eskuratutako etxebizitza horiek ezaugarri jakin batzuetara egoki daitezke (logelak, irisgarritasuna eta abar), horiek eskatzen dituzten pertsonen edo bizikidetza-unitateen tipologiaren arabera. Gainera, aurrekontu-partida hori egonkorra eta aurreikusteko modukoa da, eta horrek asko laguntzen du programa prestatu, jarraipena egin eta betetzeko orduan. Zuzkidura hori areagotu egin beharko litzateke, programan txertatzen diren edo bertan geratzen diren etxebizitzen kopurua handitu nahi badugu.

Beste eremu bat alokatzeko libre dauden etxebizitzen erabilgarritasuna izango litzateke; horiek birgaitzeko laguntzak eman diren kasuetan, esaterako, jabeak zenbateko hori itzultzeko modu bat etxebizitza programaren batean inolako kosturik gabe uztea izango litzateke, denbora-tarte jakin baterako.

Eskaintzaren eta eskaeraren esparruan oso garrantzitsua da beste erakunde batzuekin lankidetzan jardutea. Hutsik dauden etxebizitzak mobilizatzeko udalen, Eusko Jaurlaritzaren eta Alokabideren arteko gaur egungo lankidetza-hitzarmenak, adibidez, areagotu egin litezke eskatzaileei buruzko informazio gehiago (hitzarmenak Etxebiderekin eta Jaurlaritzarekin) eta etxebizitza erabilgarriei, premia zehatzei, gizarte-zerbitzuei, ondasun higiezinen gaineko zergen eta udal-tasen kudeaketari, arreta eskaintzeko leihatilei eta abarrei buruzko informazio gehiago eskainiz gero, eta jarraipen handiagoa eginez gero.

EB: Zer BALORAZIO EGITEN DUZU ETXEBIZITZARI BURUZKO EKAINAREN 18KO 3/2015 LEGEAK PLANTEATZEN DUEN ETXEBIZITZAREN ESKUBIDE SUBJEKTIBOAREN EGOKITASUNARI eta Arau horrek planteatzen duen alokairuaren aldeko lehentasunezko aukerari dagokionez? Nola baloratzen duzu Legeari aurre egiteko bideragarritasuna, gaur egun ditugun baliabide publikoak kontuan hartuta? Eta hark gaur egungo prestazioen sistemarekin (EPO/GLL) duen osagarritasuna?

IES: Profesional gisa, ez dut Eusko Legebiltzarrean onartu den eta bete behar dudan Lege baten eremu zehatzen egokitasuna edo egokitasunik eza baloratzen. Dena den, horiek kudeaketari eta baliabideei dagokienez eragiten dituzten abantailak eta eragozpenak foro egokietan planteatzea dagokit. Nire ustez, baliabide publikoak gizartera itzuliko diren inbertsioetara eta politiketara bideratu beharko lirateke, argi eta garbi; hori gertatzen da, esaterako, alokairu publikoaren kasuan, eta salmentarako BPEak ez datoz bat ikuspegi horrekin.

Era berean, bistakoa da, gaur egungo baliabideekin (ekonomikoak nahiz gizatiarrak, eskura dauden etxebizitzak, erakundeen arteko lankidetza, nahiz beste mota batzuetakoak), ezinezkoa dela Etxebizitzari buruzko Lege indartsuak planteatzen dituen eskakizunak betetzea. Hark eskatzen duen erregelamendu-mailako garapen garrantzitsua dagokion aurrekontu-zuzkidurarekin batera gauzatu behar da, bestela, Legearen eraginkortasuna ahuldu egiten baita.

Alokatzeko BPEn parkea ez da nahikoa −eta horrela izaten jarraituko du− eskaerari erantzuteko, eta, horregatik, etxebizitza-prestazio ekonomikoa (EPE) oso erreminta garrantzitsua izango da etxebizitza bat eskuratu ahal izateko aukerak bermatzeko. Horregatik, guztiz logikoa da alokatzera bideratutako prestazioa etxebizitza esparruaren barnean arautzea eta kudeatzea, baita etxebizitza bat eskuratzeko premiaren inguruan eskaintzen diren prestazioak bateratuta eta, hori posible ez balitz, koordinatuta egon daitezela ere. Horregatik, nire ustez, EPEak gaur egungo EPOa xurgatu beharko luke, horiek laguntza bakar batean eskainiz, eta hura beste laguntza batzuekin koordinatu behar da, bikoiztasunik egon ez dadin.

Horiek egokitzea beste gauza bat da, herritarrei kasu bakoitzean dagokien aukerarik egokiena eskaintzeko orduan. Lehenik eta behin BPE bat eskaintzea eta, horrelakorik ez badago, laguntzak ematea ez da eskubide subjektiboa bermatzeko modurik egokiena. Askotan, eskura dauden BPEk ez dituzte, esaterako, etxebizitzaren ezaugarriak estaltzen, baina bai EPE bat duten etxebizitza libreek. Egoera batzuetan, pertsonentzat ekonomikoki garestiagoa izaten da BPE bat eskuratzea −horiek ordaindu behar duten errenta dela eta− errenta ekonomiko bat eta dagokion EPEa duen etxebizitza libre batean jarraitzea baino. Hori dela-eta, beharbada beste aukerarik ez dutenentzat beharko genukeen etxebizitza bat onartzera “behartzen” ditugu horiek, dagoeneko estalita zegoen premia bat estaltzeko.

Eta, jakina, eskainitako zerbitzuak eta Legea bera eraginkorragoak izan daitezen ezinbestekoa da udalekin GLLen norakoa koordinatzea, eta LANBIDErekin DSBEak eta EPOaren trantsizioa koordinatzea.

EAE-N HUTSIK DAUDEN ETXEBIZITZAK AURKITU ETA HORIEK ALOKAIRUEN MERKATURA MOBILIZATZEKO PROGRAMEN ETA ESKU-HARTZEEN BALORAZIOA

EB: Etxebizitzari buruzko ekainaren 18ko 3/2015 Legeak udalerrian hutsik dauden etxebizitzen inbentario bat egin beharra aurreikusten du udalen kasuan.  Ba al duzu udalerrietan hutsik dauden etxebizitzen parkeari buruzko informaziorik? Zentzu horretan, laster esku-hartzeren bat ezartzea aurreikusten duzu? Zein esku-hartze garatu duzu zure erantzukizun-eremuan hutsik dauden etxebizitzak mobilizatzeko?

IES: Alokabideri dagokionez, badakit udal batzuek hutsik dauden etxebizitzen inbentarioak egin dituztela. Oso eginkizun korapilatsua izan da, hutsik dauden etxebizitzen definizioa ezartzeko irizpideak ez baitira guztiz garbiak, eta, momentuz, horiek ez dituzte balorazio hori egin ahal izateko beharrezko datuak (erroldatzearen kasuan bezala).

Nire ustez, inbentarioak egitea baino askoz eraginkorragoa izango litzateke udaletan etxebizitza horiek merkaturatzeko jarduketak sustatzea, ikusi dudanaren arabera, inbentario horiek ez baitute korrelazio zuzenik izaten hutsik dauden etxebizitzen mobilizazioarekin. Zentzu horretan, hainbat udalek interesgarritzat jotzen dituzten datuei buruzko kontsultak egin dizkiote Alokabideri, martxan jartzeko jarduketak kuantifikatzeko helburuarekin. Alokairu-eskaeraren, udalerrian alokatzeko dagoen BPE kopuruaren eta abarren gisako datuei esker, horiek ondasun higiezinen gaineko zergaren (OHZ) murrizketa aplikatzea erabaki dute alokairu-programa publikoetan dauden etxebizitzen kasuan; beste kasuren batean, etxebizitza programa horietan txertatu nahi izatea eta horretarako aldez aurretiko kudeaketak egin izana nahikoa izan da diru-laguntza hori jasotzeko. Planteatutako beste laguntza batzuen artean, berrikuntzen finantziazioa (kasuren batean, OHZ murriztea planteatu da, kalifikazio energetikoaren arabera) edo programak planteatutakoari erantsitako errenta baten ekarpena ditugu.

Halere, etxebizitzak mobilizatzea ez da uste bezain erraza, eta, nire ustez, bulkada garrantzitsua eman beharko litzaioke beharrezko baliabideak bideratzeari eta erakundeen arteko lankidetzari. Gainera, ez dugu ahaztu behar hutsik dauden etxebizitzen programetarako etxebizitzak eskuratzea bezain garrantzitsua dela parkea erabilgarri mantentzea; horregatik, jarduketa eta zuzkidura guztiek bi alderdi horiek izan behar dituzte kontuan.

Alokabiden, “Zabaldu zure etxea” kanpainak agendaren erdigunean jarri du, berriz ere, hutsik dauden etxebizitzen mobilizazioa, eta, ahalegin handia egin ostean, etxebizitza-parkea mantentzea lortu da; izan ere, dekretu berriak ezarritako baldintzen eraginez, horiek ez ziren horren erakargarriak jabeentzat. Era berean, hainbat udalekin lankidetza estuan jarduteko balio izan du, eta horietako batzuek mobilizazio hori sustatzeko lankidetza-hitzarmenak sinatu dituzte. Hitzarmen horiek mantentzea eta zaintzea, hau da, ez horiek sinatzea bakarrik, eskaintza eta koordinazio handiagoak eragiten dituen beste alderdi bat da.

EB: Ados al zaude Lege horren orientazioarekin, bahitura-prozesuetara iristea eta ad hoc kanonak eta zergak ezartzea eragin dezaketen esku-hartzeak ezartzeko orduan? Mesedez, arrazoitu zure iritzia etxebizitzaren arloan udalerrien eta, oro har, lurraldearen errealitatearen inguruan duzun ezagutzan oinarrituz.

IES: Nire esperientzia nahiko mugatua da puntu horretan. Horregatik, hirugarrenek helarazi dizkidaten esperientzietan oinarrituko dut nire erantzuna, eta, dirudienez, zigorrak eragiten dituzten politikak ez dira onurak eskaintzen dituztenak bezain eraginkorrak. EAEko zenbait udalek OHZ errekarguak ezarri dizkiete hutsik dauden etxebizitzei; kasu batzuetan, atzera egin behar izan dute eta, beste batzuetan, Alokabideren aldetik ez dugu mobilizatutako etxebizitza hutsen gorakada garrantzitsurik hauteman. Eskaera etxebizitzen kopuruari eta tipologiari dagokionez hartu behar da kontuan,  ezarri beharreko beste neurri batzuk erabakitzeko. Izan ere, behar ez ditugun etxebizitzak edo eskatzailerik gabeko etxebizitzak mobilizatzea gerta liteke. Udal batzuek beren jabetzako etxebizitzak laga nahi zizkigutela esanez deitu dute Alokabidera, beren udalerrietan eskaerarik ez dutelako. Bestalde, kasu askotan, etxebizitzak eskatzen dizkigute udalek, beren udal-politikak garatu ahal izateko; horrez gain, etxebizitza horien errentamendua kudeatzeko zerbitzu profesionalak eskatzen dizkigute.  Etxebizitza kopurua oso txikia denez, eta horiek hainbat udalerritan banatuta daudenez, horiek kudeatzea sekulako erronka da. Nire ustez, hori koordinatzeko modu berritzaileren bat behar dugu, udaletxeak bere herritarrekin duen gertutasuna Alokabideren eta Sailaren gaitasunarekin eta profesionaltasunarekin batu ahal izateko.

Nolanahi ere, alderdi guztiak hartu behar dira kontuan, ezarritako neurri guztien indarrak eramango baikaitu ezarri nahi diren politiketara, eta horiek guztiz eraginkorrak ez izan arren, ezer ez egitea baino askoz hobeak dira. Benetako erronka horiekin behar bezala egokitzea izango da, horiek gutxieneko etekina izan dezaten eta horien emaitzak behar bezala ebalua daitezen, jarduketak modu egokian doituz. Ahalegin tekniko, ekonomiko eta gizatiarrek emaitza kaskarrak eskaintzen badituzte, eta bideratutako baliabideen eta helburuen artean loturarik ez badago, helburu horiek ez dira inola ere beteko, eta hori oso frustragarria izan daiteke administrazioarentzat eta herritarrentzat.

EB: Zure ustez, zein esku-hartze edo jarduketa dira beharrezkoak lurralde-testuinguru desberdinetan alokairu-politikak sustatzeko? Zein izango lirateke, zure ustez, gaur egungo politiken puntu erabakigarriak, eta zeintzuk horien onura nagusiak?

IES: Emandako erantzun guztiekin, puntu honetan planteatutako kontsulta guztiei erantzun diedala uste dut.

Eskerrik asko, Igor.

ETXEBIZITZA BABESTUEN KALIFIKAZIOAREN IRAUPENARI BURUZKO BENCHMARKINGA AUTONOMIA-ERKIDEGO BAKOITZEAN

photo-1466150186684-fe056d25af642003an, Euskal Autonomia Erkidegoa izan zen lehen autonomia-erkidegoa, eta, bakarra, bere etxebizitza babestu guztietan BOE kalifikazio iraunkorra sartzen.

Diru publikoarekin etxebizitzaren espekulazioa egitearen kontrako neurria izan zen. Horren arabera, etxebizitza babestuko parkearen funtzio soziala ikuskatzeko sistema ezarriko litzateke kontrol-ondorio garrantzitsu gisa.

Hala eta guztiz, baliabide publikoen eraginkortasunaren eta ekitatearen aldeko apustu sendo horrek ez du eragin antzeko beste araudi autonomikorik sortzerik. Estatuko geografia osoan barna aplikatu diren etxebizitza-politiketan ez da orain arte etxebizitza babestuen kalifikazio iraunkor hori jaso.

Babes ofizialeko etxebizitzen salmentaren kasuan, kalifikazio-aldirik hedatuena (aldi horren ondoren etxebizitza babestuak etxebizitza libre bihurtzen dira) 30 urtekoa da (Andaluzia, Aragoi, Asturias, Balearrak, Kanariar Uharteak, Gaztela-Mantxa, Galizia, Murtzia, Valentziako Erkidegoa, Nafarroa). Hala ere, beste batzuek 20 urtetan ezartzen dute aldi hori, behin betiko kalifikazioa egiten denetik (Extremadura, Errioxa).

Nahitaezko aldia amaitu baino lehengoko deskalifikazioari dagokionez, autonomia-erkidego batzuetan ez da halakorik ahalbidetzen, besteak beste Andaluzian, Asturiasen, Balearretan, Kanariar Uharteetan, Gaztela-Mantxan -tipologiaren batean salbu-, Katalunian, Madrilen, Galizian -salbuespen kasuetan ezik-, Murtzian, Nafarroan eta Valentzian. Beste batzuek, ordea, aukera hori ematen dute, esate baterako, Kantabriak, Extremadurak (hamar urte eta laguntzak itzuli gabe), Aragoik (aldi ezberdinak, tipologiaren arabera), Gaztela eta Leonek eta Errioxak (promozio publikokoa edo pribatukoa den kontuan hartuta).

Euskal Autonomia Erkidegoan deskalifikazioa aurreikusten da, soilik ostatua emateko etxebizitzen kasuan (desjabetzeetan). Halakoetan, deskalifikatu egin ahalko dira, ostatua emango zaien pertsonek edo kausadunek hala eskatzen badute, kalifikazioaren datatik 20 urte igaro eta gero.

Madrilgo Autonomia Erkidegoan, babesaren iraupena 15 urtekoa da behin betiko kalifikazioa ematen zaionetik, oinarrizko babes ofizialeko etxebizitzaren kasuan, prezio mugatuko etxebizitzaren kasuan eta oinarrizko prezioko eta prezio mugatuko alokairuaren kasuan; bestalde, iraupen hori 10 urtekoa da, soilik erosketa-aukera ematen duen edo gazteentzako erosketa-aukera ematen duen alokairurako etxebizitza publikoaren kasuan.

Kataluniako erkidegoan urteren bat gehitzen da, hainbat faktoreren arabera: behin betiko kalifikaziotik 30 urte babes ofizialeko etxebizitzarako lurzoruan, eta laguntza zuzenekin, eta 10 urte laguntza zuzenik gabe; kalifikaziotik 20 urte gainerako kasuetan, besteak beste azalera-eskubidea tartean denean; eta 10 urte sustatzaileak 10 urtean alokairu-konpromisoa erakusten badu.

Argi dago kalifikazioaren nahitaezko aldiak zehazten dituen filosofia horren atzean etxebizitzaren politika publikoa ulertzeko modu askotarikoak daudela, eta, kasu batzuetan, ikuspegi horiek kontrako poloetan aurkitzen direla.

INFORMAZIO GEHIAGO:

http://www.viviendaprotegida.com/

BOEen PREZIOAK AUTONOMIA ERKIDEGOKA

photo-1465918424371-da226f85990bEtxebizitza Babestuen Aldizkariak artikulu luzea argitaratu du etxebizitza libreen eta BOEn prezioen bilakaerari buruz, krisi aurreko egoera eta egungoa alderatuz eta Autonomia Erkidegoka sailkatuta.

Autonomia Erkidegoen arteko ezberdintasun nabarmenak etengabe agertu izan dira etxebizitzari buruzko gaiei lotuta; eta hori adierazle garbia da martxan jarri diren prezioen inguruko filosofia eta politika ezberdinei dagokienez.

Etxebizitzaren Euskal Behatokian aztertu dugu BOEen prezioa merkatu libretik oso urrun egon dela Euskadin eta, hortaz, merkatu librearekiko prezio-ezberdintasuna handia izan da, sarritan, kontrasterik gabeko lurralde-eremuekin zerikusi handirik ez duena.

Etxebizitza-merkatuaren erreferente ziren zutabe asko astindu ditu krisiak, baina etxebizitza babestuaren tratamenduan diren ezberdintasunak ez dira astindua jasan duten horietakoak.

Sustapen Ministerioak argitaratutako datuak (2005 eta 2016ko lehen hiruhileko bitarteko prezioen taulak) ikusita, agerian geratzen dira berriro ezberdintasun horiek. Agerian geratzen da, baita, etxebizitza libre eta babestuaren arteko prezio-zerrendak aldatu egin dituela krisiak, beste garai batzuetan logikotzat jotzen ziren eskemak hautsita.

Oro har, krisia baino lehen, BOE batek etxebizitza librearen erdia balio zuen estatu mailan (%100eko diferentziala). Hamarkada beranduago, ordea, ezberdintasun hori murriztu egin da; hainbeste, non, gaur egun, etxebizitza libre batek %34 gehiago balio duen soilik.

cuadro1

cuadro2

Iturria: Etxebizitza Babestuaren Aldizkaria

 

BOEren batez bestekoa etxebizitza librearena baino %34 merkeagoa izan arren, Autonomia Erkidego jakin batean garestiagoa da BOEren prezioa merkatu librekoa baino: Gaztela-Mantxa. Beste 12 probintziatan ere logika ekonomikoak ez du etxebizitza babestuaren prezioekin bat egiten: Jaen (%23 garestiago) eta Ciudad Real, Lleida, Toledo eta Cuencan %10etik gorako portzentajeak jasotzen dira. Urrunxeago daude Gaztela, Leon, Huelva, Guadalajara, Lugo, Valentzia eta Segovia probintziak.

Euskadi kontrako muturrean dago. Etxebizitza libre batek BOE baten bikoitza balio du (%103); horrek esan nahi du  etxebizitza libre eta babestuen prezioen arteko ezberdintasun handiena duen erkidegoa dela hau.

Gainera, Euskadin, 2005etik BOEren prezioak ia egonkor mantendu dira; 11 urtean %0,4 areagotu dira eta, Estatu osoko batez bestekoari dagokionez, %22ra heldu da ezberdintasuna. Horren gainetik geratzen dira Madrilgo Erkidegoa (%40,5), Balear Uharteak (%31) eta Andaluzia (%27), besteak beste.

 

cuadro3

 

Informazio gehiago:

http://www.viviendaprotegida.com/

http://www.fomento.gob.es/BE2/?nivel=2&orden=35000000

EURIBOR PLUS INDIZEA AZTERGAI

photo-1463392898715-3939d4ab1019Aurtengo martxoan blog honetan bertan jaso genuen euribor plus indizea ezartzekoa zela Espainiako finantza-sisteman: http://viviendaeuskadi.blog.euskadi.eus/2016/03/02/el-sindios-del-euribor-en-negativo/

Izan ere, Espainian euriborra erreferentzia duten hipoteka aldakorren % 90i eragingo die aldaketa garrantzitsu horrek.

Seguruagoa eta fidagarriagoa izango dela (edo, bestela esanda, lehen bezain egongaitza eta manipulagarria izango ez dela) aginduta, Higiezinen Merkatuen Europako Institutua (EMMI) erreferentzia hori inplementatzen ari da, datuak ematen dituzten entitate gehiago bilduz eta erreferentzia kalkulatzeko modua sakonean aldatuz.

Gaur egun, Europako bankuek elkarri dirua mailegatzeko erabiltzen duten batez besteko interesa da euriborra. Baina, izatez, kobratuko liratekeen interes-tasa horien estimazioak baino ez dira egiten. Formula horretan, gainera, % 15 altuena eta % 15 baxuena kendu eta batez besteko tasa kalkulatzen da.

Metodologia berriarekin kontuan hartuko dira bankuek elkarri egiten dizkioten gordailuak, baina baita enpresa handienak, beste finantza-erakunde batzuenak, erakunde publikoenak, ETE ez-finantzarioenak, aseguru-etxeenak edo pentsio-funtsenak ere, eta handizkako edozein bezerok epe laburrerako ekarritako baloreak ere bai. Eta erdiko tasak eskaintzen dituzten lauzpabost bankuen mediana da formula, batez bestekoa kalkulatzeko.

Dena dela, hasiera batean bazirudien euribor plus hori 2016ko bigarren erdian ezarriko zela, baina, antza denez, 2017ko ekainera arte ez da prest egongo.

Zeintzuk hipoteka, baina? Sistema berriak ez du legez erreferentzia-aldaketarik ekarriko, ez da euriborraren ordez euribor plus hori ezarriko, baizik eta kalkulurako metodologia berria, banku-transakzioen inguruko egiazko datuetan oinarritua eta ez aurreikuspenetan. Beraz, uztailetik aurrera sinatzen diren hipotekei eta 2017 aurretik euriborra erreferentzia hartuta hipotekatuei aplikatuko zaie, inolako kontratu-aldaketarik gabe. Zenbait entitatek adierazi dute, ordea, euriborraren ordez ezar litekeela kontratuan jasotako ordezko indizea (normalean entitateen IRPH indizea, zeina, bide batez esanda, ezbaian baitago eta aldatu egin behar baita), euribor plus indizea indarrean jartzen bada.

Garestiagoa izango ote da euribor plus indizea erreferentzia duen hipoteka? Goiz da jakiteko, etorkizunean bankuen artean egiten diren benetako transakzioen mende egongo da-eta.

EMMIk lehenengo balioak argitaratzen dituenean baloratu ahal izango dugu. Nolanahi ere, analistak hasi dira iragartzen garestitze hori gertatuko balitz erantzuteko aukera gutxi izango lituzketela mailegu bizien titularrak diren kontsumitzaileek, legeria indardunak mailegu horien aldaketa bermatuko lukeelako.

Argibide gehiago:

http://www.eldiario.es/economia/nuevo-Euribor-preparando-afectara_0_495551412.html

http://economia.elpais.com/economia/2016/04/06/actualidad/1459966864_245254.html

https://www.helpmycash.com/hipotecas/euribor-plus/

 

ETXEBIZITZEN GIZARTE FUNTSA

photo-1416702246188-77990fe5f422Hipoteka-betearazpenen ondoriozko etxebizitza-galerari aurre egin nahian Gobernu zentralak legegintzaldiaren hasieratik bultzatu dituen presako neurrien multzoan daude bai Jardunbide Onen Kodea bai Etxebizitzen Gizarte Funtsa.

Etxebizitzen Gizarte Funtsak ez duela abiadarik hartzen maiz adierazi izan dugu blog honetan, programa hasi zenetik:

Ez epea luzatuta (2017ko urtarrilaren 17ra arte luzatu da) ez baldintzak aldatuta ez da biderik eman pertsona behartsuenek Funtseko etxebizitzak eskuratu ditzaten.

Programaren hasierako 5.891 etxebizitzetatik oraindik 2.116 etxebizitza daude esleitzeko. Balantzea ez da pozgarria, eta ezin ditu ezkutatu bere jardunbidearen inguruko arazoak. Emaitza kaxkar hori ulertzen zaila da, atzean egoera lazgarriak baitaude konponbidearen zain. Bistan denez, arazoen konponbidea ez da begira egotea itxaroten.

Euskal Autonomia Erkidegoaren kasuan, antza denez 43 etxebizitza baino ez dituzte esleitu gabe: 14 Araban, 18 Gipuzkoan eta 11 Bizkaian. Hasierako hornidura ere ez zen handia, 100 bat etxebizitza ziren.

Hain zuzen, Sareb-ek ere (banku txarra deritzona, bankuen berregituraketatik datozen aktiboak kudeatzeko sortua) ez du Etxebizitzen Gizarte Funtsean parte hartu nahi, Herriaren Defendatzaileak horrela eskatu dion arren, milaka etxebizitzaren jabe eta higiezinen merkatuko estratega zentrala izanda posizio nagusia duelako.

Europar Batasunetik Administrazio zentralari gero eta zorrotzago egiten ari zaizkio oharrak gai horri buruz: hipoteka-zordunen babesari buruzko legea onartu zenean bideratzen ari ziren hipoteka-betearazpenen aurkako errekurtsoa jartzeko, Espainiako legeak hilabeteko epea ezartzen du, baina Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak eman berri duen epai batek dio epe horrek ez duela bermatzen “eskubide horren erabilera eraginkorra”, eta, beraz, Europako legeriaren aurkakoa dela. Eta Europako Batzordeak Espainiari espedientea egin dio bere hipoteka-legeriarengatik, kontsumitzaileekiko kontratuetako abusuzko klausulen gaineko Europako zuzentarauan ezarritako baldintzak betetzen ez dituelakoan.

Azken batean, badirudi zer hobetu asko dagoela fede oneko zordunak babesteko egungo sisteman.

Argibide gehiago:

https://www.fondosocialdeviviendas.es/

http://imserso.es/imserso_01/fsva/index.htm

http://www.20minutos.es/noticia/2683334/0/ministerio-economia/rechaza-sareb-participe/fondo-social-vivienda/

http://cincodias.com/cincodias/2016/04/28/mercados/1461841896_976754.html

BANKU-TITULARIZAZIOA

photo-1465918424371-da226f85990bEspainiako eta Europar Batasuneko etxebizitzari eta kontsumitzaileen (eta inbertsoreen) babesari buruzko araudi/politiken arteko tirabirak etengabeak dira, Blog honetan aspaldi aipatu dugu hori.

Europako Parlamentuak geldiarazi duen hipoteken titulazioa da eztabaida amaigabe horien beste adibide bat.

Oraingo honetan honako hau bitxia da: Europako Batzordeak berak nahi zituen tresna mota horiek bultzatu, hots, bankuen finantzaketa mekanismo horiek indartu nahi zituen, kreditu-zorroa merkaturatu daitezkeen bono, obligazio eta zedulekin betez, arriskua txikitzeko.

Beharbada figura hori estigmatizatu izanaren arrazoia honako hau da: zabor-hipoteken krisia baino lehen Europako titulizazioen merkatuan 2,4 bilioi euro egon ziren. Edo agian hau: Lehman Brothersen kolapsoa eta gero Europan titulizazioek % 50eko batez besteko beherakada izan zuten, eta oraindik ez dute gora egin. Edo beste hau: Europako Batzordearen arabera Europako kreditua 150.000 milioi eurotan gehitu da titulizazioak indartzean.

Momentuz bankuek hartu zituzten konpromisoak betetzeak ez du ezertarako balio izan. Europako Parlamentuak ez ditu behar beste baloratu, ez behintzat txarto erabilita eta araututa dagoen eta iraganean oso kaltegarria izan zen bankuko produktu bat onartzeko, oraindik gainditzen ari garen atzeraldi ekonomikoa (jatorriz finantza sektorekoa) sortu baitzuen.

Espainiaren kasuan (Europa osoan bezalaxe) hipoteka-titulizazioek 2008tik behera egiten jarraitzen dute, iraganean produktu horrek izan zuen ospe txarra dela eta.

Titulizazio gutxiago sartu izanak titulizatutako hipoteka-aktiboen batez besteko saldoak ere 2012tik behera egitea eragin du.

Bizirik zeuden hipoteka-aktiboetatik (balantzea eta inbertsoreen paketatzea oinarri hartuta) % 55,4 titulizatu ziren 2015ean. Horrek esan nahi du Espainiako bankuak bere hipoteka-aktiboak titulizatzen jarraitzeko alde handia daukala kantitate oso handietan, lege edo finantza eragozpenik gabe, egun eskatzen diren baldintzak gorabehera eta saltzen duten produktuaren “garbitasunari” dagokionez.

Hipoteka-duda indizeak (hain zuzen etxebizitzaren arloan) espainiar estatuan beti izan dira oso baxuak (ordaintzen uzten dugun azken gauza etxea da, ohiko esaldia da sektorean), eta krisiko urte gogorrenetan izan zuten gorakada zuzentzen ari da; berankortasunak berriro egin du behera, 2015ean % 4,76koa zen.

Gobernu zentralak EAEko Etxebizitza Legeak bankuen titularizazioaren merkatuan izan dezakeen eragina (azkeneko hipoteka exekutatzeko prozesuetan etxebizitzak erabiltzeko aldi baterako desjabetzen bitartez) argudiotzat erabili du aipatutako legearen zenbait aginduren konstituzio-kontrakotasuna eskatzeko.

Aipatutako alegazioak ez du ez zifrarik ez funts ekonomikorik presuntzio hori edukitzeko. Hala ere, dirudienez, Espainiako Bankuak dauzkan eta eman dituen datu ofizialek ez dute hipotesi hori babesten.

Horrek esan nahi du, gaur egun eska daitezkeen finantza-zuhurtzia irizpideak aplikatuz gero, hots, arriskuan dauden aktiboak merkaturatzen ez badira (talde horretan hipoteka exekutatzeko prozesuetan dauden etxebizitzak egongo lirateke, baita boom-aren aroan errazegi emandako zabor-hipotekak ere), bankuek titulizatzen jarraitzeko daukaten aldea oso altua dela. Hortaz, finantzei dagokionez, estatuaren bankuentzako jardunbide egokiko neurriak, ezta EAEko Etxebizitza Legeari egindako ekarpen xumeak ere ez lukete eraginik edukiko sisteman.

Sinesgarritasun arazoa daukate, eta sinesgarritasuna praktika egokien eta arau zorrotzen bidez lortzen da.

Bitartean, hainbat finantza baliabide dauzka, banku-gordailuak zein Europako Banku Zentralaren krediturako finantza erraztasunak, kreditua ematen jarraitzeko. Espainiako bankuak dira gaur egun Europan hoberen eta merkeen finantzatzen dutenak.

Azkenik, gaur egungo errealitate praktikoan, hipoteka-kredituak hobera egiten du, ez ordea hipoteka-titulizazioak. Horrek esan nahi du, beste bide batzuetatik oso ondo finantzatzen ari direla.

 Argibide gehiago:

http://cincodias.com/cincodias/2016/04/25/mercados/1461605777_324461.html

http://cincodias.com/cincodias/2016/05/12/mercados/1463076241_852021.html

ATZERRITARREN KOPURUA GAINBEHERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

2016ko urtarrilaren 1eko datuen arabera, EINek jakinarazi du atzerritarren kopuruak behera egin duela segidako bosgarren urtez biztanleria orokorrean. Ia 100.000 atzerritarrek alde egin dute Espainiatik eta, orain, nazionalitate atzerritarra dutenen kopurua 4,6 milioi da, erroldatuta dauden 46,52 milioi nazional eta atzerritarrak hartuta.

2015. urtean, biztanleriak, oro har, behera egin du autonomia-erkidego guztietan, honako hauetan izan ezik: Madrilen (27.082 pertsona gehiago), Katalunian (8.148 gehiago) eta Balear Uharteetan (2.274 gehiago). Ez da kasualitatea ekonomiaren aldetik autonomia-erkidego dinamikoenak izatea.

EAEn, 164 pertsona gutxiago daude.

Espainian inskribatuta daudenen guztizkoaren gaineko atzerritarren proportzioa % 9,9 da 2016ko urtarrilaren 1ean.

2015. urtean, atzerritarren kopuruak behera egin zuen autonomia-erkidego guztietan, baina ez EAEn (1.209 pertsona gehiago), ezta Ceuta eta Melilla hiri autonomoetan ere.

EAEn inskribatutako biztanleriaren guztizkoaren gaineko atzerritarren proportzioa % 6,3 da 2016ko urtarrilaren 1ean; Estatuko batezbestekoa baino 3,3 puntu gutxiago da hori, eta oso urrun dago atzerritarrek garrantzi handiena duten autonomia-erkidegoetatik (ehuneko handiena Balear Uharteetan dago, atzerritarrak % 17 baitira, baina Kataluniaren kasuan, esaterako, % 13,6 dira).

EAEren kasu zehatzean, 139.025 atzerritar daude: Bizkaian 66.033, Gipuzkoan 47.530 eta Araban 25.462. Nazionalitatearen arabera, marokoarrak dira nagusi, ia hogei mila pertsona baitira; haien atzetik errumaniarrak datoz, hamazazpi mila eta bostehun lagun baino gehiagorekin, eta hirugarren postuan, alde handiarekin, portugaldarrak (sei mila eta hirurehun) edo nikaraguarrak (bostmila eta zortziehun lagun). Dena den, 119 nazionalitate daude ordezkatuta, eta 120.a aberrigabeak dira.

Antza, atzerritarren exodo horren arrazoi nagusia krisialdia da, eta krisialdiak eragindako lanik eza; izan ere, otsailean, langabezia-tasa % 20,4 zen (EBaren batezbestekoa % 8,9 da, edo Alemaniarena % 4,3) eta gazteen langabezia, aldiz, % 46,5, Estatu osoko datuen arabera.

Atzerritarrei alde eginarazi dien krisialdi horrek berak autoktonoak ere kinka berean jarri ditu. 2008tik 2015eko ekainera bitarte, EAEko lau mila eta hirurehun gazte baino gehiago (18-34 urtekoak) atera dira kanpora beste herrialde batzuetan lan-aukerak bilatzeko.

Gazte horien itzulera-tasa jaisten ari da (% 43 da, eta 2008an % 56 zen). Talentuak eta ilusioak ihes egitearen ondorioz, gazte horiek prestatu dituen herrialdean desoreka ekonomikoa sortzeaz gain, produkzio-sarea berritzeko bizigarri berriaren defizita ere izaten da.

Eta horri guztiari EAEko jaiotza-tasa txikia gehitzen badiogu, etorkizuna kezkatzeko modukoa izango dugu. 2026rako aurreikuspen demografikoetan, EAEko biztanlerian 100.000 pertsona baino zertxobait gehiagoko galera izango dugula dio Eustatek.

Oker egongo ahal dira. Gazteak esperientzia are handiagoarekin atzera EAEra itzultzea nahi dugu, eta EAEko dinamismo ekonomikoak biztanleria-dinamismoa eragin dezan.

Baina helburu hori lortzeko, “enplegu duina+etxebizitza lortzeko aukera” ekuazioa da, oraindik ere, herrialde-estrategia nagusia, autoktonoek ez dezaten kanpora beharrik izan EAEtik kanpo ekintzaile izateko eta guri balio erantsia ekarriko digun kanpoko talentua eta lana erakartzeko.
Informazio gehiago eskuratzeko:
http://www.ine.es/jaxi/Tabla.htm?path=/t20/e245/p04/provi/l0/&file=0ccaa002.px&L=0http://www.eustat.eus/elementos/ele0000400/ti_Indicadores_de_natalidad_y_fecundidad_de_la_CA_de_Euskadi_por_a%C3%B1o_segun_territorio_historico_2013-2025/tbl0000425_c.html#axzz490LPnp5Yhttp://www.rtve.es/noticias/20160428/poblacion-espanola-desciende-cuarto-ano-consecutivo-debido-salida-extranjeros/1346727.shtmlhttp://www.elconfidencial.com/espana/2016-02-14/poblacion-extranjera-mayoritaria-ciudades-espana-barrios-padron_1151465/#Portadahttp://www.datosmacro.com/paro-epa/espana

BIRGAITZEA ALOKAIRU-ERRENTAREN ORDEZ

fotorehabErrentaren ordezko birgaitzea alokairuko etxebizitzan sartzeko modalitate bat da, non maizterrak errenta eskudirutan ordaintzeko duen betebeharra etxebizitzaren birgaitzearekin edo eraberritzearekin ordezten duen.

Ez da gauza berria, izan ere, 2013az geroztik, etxebizitzak alokatzeko merkatua malgutzeko eta sustatzeko neurriei buruzko 4/2013 Legearen bitartez. aukera hori barnean hartu da 1994ko Hiri Errentamenduen Legearen esparruan, baina figura hori lehendik erabiltzen zen, adibidez, Kataluniako etxebizitzarako eskubideari buruzko 18/2007 Legean aurreikusitako hiri-masoverian, edota merkataritza-lokalen errentamenduan.

Ekimenak bi helburu ditu abiapuntu: benetako praktika bati lege-babesa ematea eta etxebizitza itxiak eta hutsak merkatura irten daitezen bultzatzea, edota gutxienez ere hori egiteko aukerak erraztea.

Akordioa lortuta, eraberritze-obra onuragarria izango da bi alderdientzat, eta obraren klausulak modu egokian itundu behar dituzte jabeak eta maizterrak (obren iraupena/ordaindu gabeko errenta, eraberritzearen kalitatea, eta abar). Gainera, jabeak obra horiengatik zergak ordaindu beharko ditu bere Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergan, gauzazko errenta gisa.

Eraberritzea edo birgaitzea askotarikoa izan daitezke, baina normalki nahiko handiak izan ohi dira, izan ere, obra txikiak direnean (adibidez paretak pintatzea) errentaren ordainketan gabealdiak dagoeneko erabiltzen baitira.

Laburbilduta, honako hauek dira ezaugarri nagusiak:

  • Betebehar bat beste betebehar batekin ordezten da (obra errentaren ordez).
  • Obrek guztiz definituta eta xehatuta egon behar dute, izan ere, azken instantzian, horien ez-betetzea etxea utzarazteko arrazoia izan daitekeelako. Horregatik, oso garrantzitsua da kontratua ondo osatuta eta zehaztuta egotea, eta beharbada profesionalek esku hartzea beharrezkoa izango da.

Jabearentzako onurarik handiena izango da etxebizitzaren balioa handitu egin dela eta beharbada beste edozein modutan, gaitzeko dirurik ez edukitzeagatik, merkatura atera ezin izango zukeen etxebizitza merkatura atera ahal izango duela. Formula horrek aurrerantz egiten badu eta administrazio publikoak pizgarriak ematen badizkio, beharbada jenderik gabeko etxebizitza kopuru ikaragarria azaleratzen lagunduko luke, etxebizitza-merkaturako.

Informazio gehiago eskuratzeko:

https://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-2013-5941

http://www.consumer.es/web/es/vivienda/alquiler/2012/10/22/213832.php

http://blog.enalquiler.com/2014/destacados/periodo-de-carencia-rentas-en-pisos-en-alquiler/

 

 

 

ZORU-KLAUSULEN ATZERAERAGINAK AURKI GAINDITU DEZAKE ESPAINIAKO ARAUAK BANKUAREN DEFENTSAN EZARRITAKO EUSTE-HORMA

descargaBankuak gutxieneko interes-tasa ezarri du interes-tasa aldakorrera kontratatutako hipoteketan. Horrela, erreferentziazko indizea jaisten bada ere (gehienetan, Euriborra), herritarrak ordaintzen duen kuota ez da sekula erakundeak aurretik ezarritako mailatik jaisten (adibidea: + % 0,50eko Euriborrarekin kontratatutako hipoteka bat, % 3ko zoru-klausularekin, sekula ez litzateke % 3 horretatik jaitsiko, nahiz eta indizea, egun bezala, % 0an edo negatiboan egon). Zoru-klausula izenekoak dira.

Krisia hasi zenetik Europako Banku Zentralaren interes-tasen ondoz ondoko jaitsierek Euriborra interes-tasa negatiboak dituzten une historikoetara eraman dute, baina kontratu-baldintza horiek eragotzi dute herritar asko beherapenez aprobetxatu ahal izatea.

EBko Justizia Auzitegiak eta Europako Batzordeak denbora daramate zartadak ematen hipoteka-legeriari, alde kontratatzaile (bi dira: bankua eta kontsumitzaileak) baterantz dutelako joera nabarmena.

Orain, Batzordeak nahitaez ireki behar izan dio espedientea Espainiako estatuari, konpentsazioa mugatzeagatik abusuzko kontratuetan.  Auzitegi Gorenak ezarri zuen 2013ko maiatzaren 9aren ondoren abusuzko klausulak zituzten kontratu guztien kopuruak konpentsa zitezkeela, indarrean zegoen Espainiako araudian oinarrituta.

Batzordeak Espainiako jardun horretan ikusi du herritarren eskubideak mugatu egiten direla, eta Europako kontsumo-legeriaren bidez lortu nahi zen babes-eragina etorkizunera mugatzen ari zela.

Esan liteke Europako kontsumitzaileek Espainian, bertako Gobernu Zentralaren ekintzaren ondorioz, zailtasunez baliatu daitezkeen eskubideak dauzkatela.

Nahiz eta Espainiako Auzitegi Gorenaren jurisdikzio-ekintza Espainian indarrean dagoen lege-esparruaren baldintzapean dagoen –organo independentea, baina bankuaren sheriffa–, indar berrituekin onartu ditu zoru-klausulen atzeraeraginaren praktika mugatzaile horiek, mehatxuak ikusi dituenean bankuaren aldetik konpentsazioen itzulera osoan; izan ere, horrek Espainiaren ekonomia desegonkortu dezake, 7600 milioi euro inguruko kopurua izango bailitzateke bankuak kontsumitzaile espainiarrei itzuli beharko liekeena, abusuzko praktikengatik.

Kontsumitzaile espainiarrak Espainiako ekonomiaren zati badira, logikoa litzatekeen bezala, diru-injekzio hori etxe batzuetara helduko litzateke, eta beraiek erabakiko lukete baliabide horietatik zer bideratzen duten kontsumora, zer aurrezpenera eta, jakina, herritar horiek finantza-erakundeekin dituzten betebeharrak betetzen laguntzera.

Gainera, bankuentzako nahasmendu ekonomikoaren arriskuak joko handia eman du oraintsu, eta emaitzak izan ditu. Zergadun espainiarrek, gainera kontsumitzaile direnek, erakutsi dute solidarioak direla ekonomiaren funtzionamendu egokiarekin, eta beren ekarpenean estualdian dagoen Espainiako bankuarentzako laguntzak sartu dituzte.

Behingoagatik, eta ea aurrerantzean ere hala den, diru-fluxuen jatorria eta destinoa aldatzeak justizia poetikoa erakusten du, eta badirudi benetan hala izango dela.

Informazio gehiago, hemen:

http://www.expansion.com/empresas/banca/2016/04/26/571f82a622601d1c788b45bd.html

http://www.afectadosclausulasuelo.org/ultimas-noticias.php

http://www.idealista.com/news/finanzas/hipotecas/2016/05/04/741972-el-banco-de-espana-estima-que-la-retroactividad-de-las-clausulas-suelo-minaria-el

FISKALITATEA KOIUNTURAREN MENPE

Krisian zazpi urte daramatzagula, gero eta jende gehiagok lehenesten du alokairua. Herri honetan, jabetzaren aldeko jarrera sendoa eta errotua izan da. Hemen gero eta jende gehiago ari da, gogoz kontra bada ere, alokairuko etxebizitzara jotzen; izan ere, aukera ekonomikoek etxebizitza eskuratzeko modu hori baino ez diete egiten bideragarri hainbat eta hainbat gizarte-kolektibori.

Erakunde publikoek ere aspaldi hautatu dute alokairu soziala eta birgaikuntza erraztea xede duten politiken bidea, baina emaitzak ez dira oso onak izan, erabilitako baliabide publikoen eskasia dela.

Politika fiskaleko faktoreak ere badaude tartean. Etxebizitzen erosketagatiko desgrabazioa etxebizitzako gastu publikoaren politika eraginkor arrakastatsuena izan da aspalditik; administrazio publikoen etxebizitzako zuzeneko gastu publikoaren gainetik dauden baliabideak kontsumitu dira zeharkako bidetik (diru-sarrera publiko egingarriak murrizten dituen zerga-gastuaren bidez).

Aldaketen garaia da, beraz. Lehen urratsa: erosketagatiko desgrabazioa desagertzea.

Azterketa batzuek balioesten dute etxebizitzaren prezioak % 30eraino puztu direla, desgrabazioen ondoriozko garestitze artifizialen ondorioz (diru-laguntzak azkenean etxebizitzaren prezioak igotzea dakar). Amaierako jabeek zerga-itzulkin horregatik eskuratzen zituzten onura guztiak saltzailearen azken prezioan eragiten zuten, eta, horrela, burbuila berrelikatzen zen.

Beraz, ulertu zen politika fiskala mesedegarria zela burbuilak puzten zituztenentzat, eta prozesu horretan ez zela lagundu behar; beraz, ez zen ikatz gehiago bota behar prezioen galdarara. Neurritik kendu ziren jendartean onarpenik ez zuten alderdiak, baina onartu egin zen, ekonomiaren egoera, oro har, eta kontu publikoena, bereziki, kontuan hartuta.

Baina, alokairua? Kenkari gehiago izan du? Alokairura jotzeko bidea sustatu da, errentatzailearentzako eta errentariarentzako zerga-onurekin? Badirudi hasiera batean jarraitutako alokairuaren aldeko zerga-traturako bideak, horren erabilera sustatu behar zuenak, berehala egin zuela porrot. Eta, hori dela eta, berriro ere bilatu behar izan ziren diru-sarrera publikoak.

2015ean, ohiko etxebizitza alokatzeagatiko kenkaria bertan behera utzi zen, baina, zeharka, errentari batzuen kasuan mantendu zen.

Horretarako, zergadunak kontzeptu horrengatik ordaindutako kopuruei dagokienez ohiko etxebizitza alokatzeagatiko kenkarirako eskubidea eduki behar izan du, 2015eko urtarrilaren 1a baino lehenago sortutako zergaldian. Gainera, errentamendu-kontratua indarrean mantendu behar izan du eta gehieneko errenten eskakizunak betetzen jarraitu.

Gure zerga-agintariek berriro ere ondorioztatu dute zerga-desgrabazioek, kasu honetan alokairuagatik, azkenean merkatuko alokairuko errentak igotzen dituztela. Badirudi ez dela egon denbora nahikoa ondoriorik ateratzeko eta orain ari direla merkatuko errentak igotzen, ekonomia hobetu egin delako.

Badirudi berriro ere koiunturaren diktadurapean gaudela politika publikoetan. Epe laburrera gobernatzen eta erabakitzen da. Badirudi ez dagoela 18 hilabetetik gorako etorkizunik; horrela, epe luzerako politiken plangintza eta betearazpena desagertu egin dira jardun publikotik.

Eskerrak kenkari autonomikoak dauden, zeinak, Euskadiren kasuan, antza denez, irauten duten egungo koiunturan.

Informazio gehiago, hemen:

http://economia.elpais.com/economia/2014/06/26/vivienda/1403790526_405022.html

http://www.elconfidencial.com/vivienda/2015-05-22/los-impuestos-ocultos-inflan-un-25-el-precio-de-la-vivienda_851758/

http://www.bolsamania.com/declaracion-impuestos-renta/desgravar-por-la-vivienda-habitual/